Iranian Journal of Cancer Care

fa عوامل دموگرافیک و بالینی مرتبط با راهبردهای مقابله‌ای مراقبین خانوادگی بیماران مبتلا به سرطان تحت شیمی درمانی: یک مطالعه مقطعی Demographic and Clinical Factors Associated with Coping Strategies among Family Caregivers of Patients with Cancer Undergoing Chemotherapy: A Cross-Sectional Study تخصصي Special پژوهشي Research مقدمه: در میان روش‌های ‌درمانی سرطان، شیمی‌درمانی به دلیل ماهیت طولانی و عوارض، فشار قابل توجهی بر بیماران و به‌ویژه مراقبین خانوادگی آنان وارد می‌سازد. نحوه مقابله مراقبین خانوادگی با تنیدگی‌های ناشی از مراقبت، نقش مهمی در سازگاری روانی، مراقبت و پیامدهای درمانی بیمار دارد. راهبردهای مقابله‌ای مراقبین خانوادگی تحت تأثیر عوامل گوناگونی قرار می‌گیرند. ویژگی‌های دموگرافیک مانند( سن، جنس، وضعیت تأهل) و نیز عوامل بالینی مانند نوع سرطان، مرحله بیماری، مدت درمانی می‌توانند در کارآمدی راهبردها نقش داشته باشند. با این حال، الگوهای مقابله در مراقبین خانوادگی بیماران مبتلا به سرطان، در زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی مختلف، یکسان نیست . از آنجا که داده‌های بومی در این زمینه محدود است، بررسی عوامل دموگرافیک و بالینی مرتبط با راهبردهای مقابله‌ای مراقبین خانوادگی بیماران مبتلا به سرطان تحت شیمی‌درمانی در ایران می‌تواند دربرنامه‌ریزی مراقبت و توسعه مداخلات کمک کند.                                    روش: این پژوهش یک مطالعه مقطعی است که در سال ١٤٠٤ در شهرهمدان با روش جمع آوری در دسترس انجام  شد. پرسشنامه‌های راهبرد های مقابله بیلینگزوموس و اطلاعات دموگرافیک و ویژگی‌های سرطان توزیع گردید‌ و نمونه گیری انجام شد. تجزیه ‌و تحلیل داده‌ها در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار Stata تحلیل شدند. جهت بررسی. برای مقایسه نمره راهبردهای مقابله‌ای بین دو گروه از آزمون مان‌ویتنی (Mann–Whitney U) و برای مقایسه بین بیش از دو گروه از آزمون کروسکال‌والیس (Kruskal–Wallis)  استفاده شد. سپس، از رگرسیون خطی چندمتغیره استفاده شد. سطح معناداری در تمام آزمون‌ها کمتر از ۰٥/۰در نظر گرفته شد. یافته ها: در این مطالعه میانه نمره راهبردهای مقابله‌ای در کل مراقبین ۴۲ بود. بر اساس نتایج آزمون‌ من-ویتنی وکروسکال-والیس، بین راهبردهای مقابله‌ای مراقبین با وضعیت تأهل، سابقه سرطان در خانواده، وجود بیمار مزمن یا حاد در خانواده و نوع سرطان ارتباط آماری معنادار مشاهده شد، به‌طوری‌که مراقبین مجرد/مطلقه ، مراقبین بدون سابقه سرطان در خانواده و مراقبین بدون بیمار مزمن/حاد در خانواده از راهبردهای مقابله‌ای قوی‌تری استفاده می‌کردند. در بین انواع سرطان، بالاترین میانه راهبردهای مقابله‌ای مربوط به سرطان خون  و سرطان مغز استخوان و پایین‌ترین مربوط به سرطان پستان و سرطان مغز بود. در مقابل، بین راهبردهای مقابله‌ای مراقبین با جنسیت بیمار، سن بیمار، سن مراقب و نسبت مراقب با بیمار ارتباط آماری معنادار مشاهده نشد. نتیجه گیری: یافته‌های این مطالعه نشان‌دهنده نقش تعیین‌کننده بستر خانوادگی و ماهیت بیماری در شکل‌گیری الگوی مقابله‌ای مراقبین در بافت فرهنگی ایران است و بر ضرورت طراحی برنامه‌های حمایتی هدفمند و مبتنی بر ویژگی‌های زمینه‌ای خانواده برای تقویت راهبردهای مقابله‌ای سازگارانه تأکید می‌کند. همچنین نویسندگان تاکید می‌کنند متغیرهای دموگرافیک و ویژگی‌های بالینی سرطان نه فقط به‌عنوان مشخصات زمینه‌ای، بلکه باید به‌عنوان پیش‌بین‌های اصلی سبک مقابله‌ای  وارد مطالعات شده و مورد توجه قرارگیرند.   Introduction: Among cancer treatment modalities, chemotherapy imposes considerable burden on patients and, particularly, their family caregivers due to its prolonged nature and associated side effects. The manner in which family caregivers cope with caregiving-related stress plays a critical role in their psychological adaptation, the quality of care provided, and the patient’s treatment outcomes. Coping strategies employed by family caregivers are influenced by various factors. Demographic characteristics (such as age, gender, and marital status) as well as clinical factors (including cancer type, disease stage, and treatment duration) may affect the effectiveness of these strategies. However, coping patterns among family caregivers of patients with cancer are not uniform across different cultural and social contexts. Given the limited availability of local data in this area, examining demographic and clinical factors associated with coping strategies among family caregivers of patients undergoing chemotherapy in Iran can contribute to care planning and the development of targeted interventions. Methods: This cross-sectional study was conducted in 2025 in Hamadan, Iran, using convenience sampling. The Billings and Moos Coping Strategies Questionnaire, along with a demographic information form and cancer-related characteristics checklist, were administered. Data analysis was performed at both descriptive and inferential levels using Stata software. The Mann–Whitney U test was used to compare coping strategy scores between two groups, and the Kruskal–Wallis test was applied for comparisons among more than two groups. Subsequently, multivariate linear regression was employed. A significance level of p < 0.05 was considered for all tests. Results: The median coping strategies score among all caregivers was 42. Based on the results of the Mann–Whitney and Kruskal–Wallis tests, statistically significant associations were observed between caregivers’ coping strategies and marital status, family history of cancer, presence of a chronic or acute illness in the family, and cancer type. Specifically, single/divorced caregivers, those without a family history of cancer, and those without a chronic or acute illness in the family utilized stronger coping strategies. Among cancer types, the highest median coping strategy scores were associated with leukemia and bone marrow cancer, while the lowest scores were related to breast cancer and brain cancer. In contrast, no statistically significant associations were found between caregivers’ coping strategies and patient gender, patient age, caregiver age, or the caregiver–patient relationship. Conclusion: The findings of this study highlight the determining role of the family context and the nature of the disease in shaping coping patterns among caregivers within the Iranian cultural setting. They underscore the necessity of designing targeted support programs based on family contextual characteristics to strengthen adaptive coping strategies. Furthermore, the authors emphasize that demographic variables and clinical characteristics of cancer should not be regarded merely as background descriptors, but rather as primary predictors of coping style that warrant focused attention in future research.   راهبرد‌های مقابله‌ایی, شیمی درمانی,‌ مراقبین خانوادگی,‌ سرطان Coping strategies, chemotherapy, family caregivers, cancer 0 0 http://ijca.ir/browse.php?a_code=A-10-526-1&slc_lang=fa&sid=1 donya aslani دنیا اصلانی donya.aslani78@gmail.vom No hamadan university of medical sciences دانشگاه علوم پزشکی همدان farshid shamsaei فرشید شمسایی shamsaei68@yahoo.com No hamadan university of medical sciences دانشگاه علوم پزشکی همدان erfan aubi عرفان ایوبی aubi65@gmail.com No hamadan university of medical sciences دانشگاه علوم پزشکی همدان safura yaghmaei صفورا یغمایی safurayaghmaei@gmail.com Yes hamadan university of medical sciences دانشگاه علوم پزشکی همدان